Najbardziej tajemniczy przewoźnik świata. Turkmenistan Airlines w praktyce

Dla wielu podróżników sama możliwość lotu turkmeńskimi liniami lotniczymi stanowi atrakcję. O przewoźniku trudno znaleźć obszerne relacje, a jeszcze trudniej uzyskać szczegółowe informacje dotyczące jego działalności. Jest to bezpośrednio związane ze specyfiką Turkmenistanu, kraju, który od lat pozostaje na uboczu światowej turystyki i zachodnich mediów.

Mimo to przewoźnik regularnie obsługuje połączenia do Europy. W siatce znajdują się m.in. Londyn-Gatwick, Frankfurt i Mediolan-Malpensa. Dwa pierwsze kierunki realizowane są szerokokadłubowymi boeingami 777-200LR, natomiast do Włoch latają Boeingi 737. Poza Europą linia obsługuje także szereg kierunków w Azji, w tym Bangkok, Ho Chi Minh, Pekin czy Seul. W ramach podróży do Turkmenistanu miałem okazję odbyć dwa loty w klasie ekonomicznej boeingiem 777-200LR: z Londynu do Aszchabadu oraz z Aszchabadu do Bangkoku.

Zakup biletu – oficjalnie, ale nie do końca

Samo kupno biletu jest pierwszym doświadczeniem pokazującym specyfikę przewoźnika. Rezerwacji można dokonać przez stronę internetową wyglądającą na oficjalny portal turkmeńskich linii lotniczych. W rzeczywistości jest to jednak rozwiązanie oparte na systemie tureckiego pośrednika współpracującego z Turkmenistan Airlines. Bilety sprzedawane są po oficjalnych taryfach przewoźnika, natomiast płatność realizowana jest w lirach tureckich.


Ceny okazały się stosunkowo stabilne i przewidywalne. Bilet na trasie Londyn – Aszchabad wyceniono na – przed zmianą waluty przy płatności – na 520 dolarów amerykańskich, natomiast przelot z Aszchabadu do Bangkoku kosztował równowartość 325 dolarów. Ponieważ między lotami spędziłem sześć dni w Turkmenistanie, oba odcinki zostały zakupione jako osobne rezerwacje.

Narodowy przewoźnik państwa zamkniętego na świat

Historia przewoźnika sięga początku lat 90., kiedy po rozpadzie Związku Radzieckiego nowo powstały Turkmenistan rozpoczął budowę własnego sektora lotniczego. Przez lata linia była jednym z najważniejszych narzędzi polityki państwa, mającym zapewnić połączenie izolowanego kraju ze światem.

Obecnie Turkmenistan Airlines pozostają całkowicie kontrolowane przez państwo i obsługują zarówno loty pasażerskie, jak i operacje o charakterze rządowym. Mimo niewielkiej rozpoznawalności przewoźnik dysponuje zaskakująco nowoczesną flotą szerokokadłubową. Linie wykonują regularne rejsy do Europy, na Daleki Wschód i do Azji Południowo-Wschodniej, a głównym portem przesiadkowym pozostaje imponujący, choć zwykle pusty port lotniczy w Aszchabadzie, którego terminal w kształcie sokoła jest pokryty białym marmurem.

Od boeingów po samoloty dla prezydenta

Jednym z najbardziej zaskakujących aspektów działalności Turkmenistan Airlines jest flota. Choć przewoźnik obsługuje stosunkowo niewielką siatkę połączeń i przewozi znacznie mniej pasażerów niż porównywalne linie lotnicze, dysponuje zróżnicowanym parkiem maszyn obejmującym zarówno nowoczesne samoloty dalekiego zasięgu, jak i wyspecjalizowane maszyny cargo oraz samoloty przeznaczone do przewozu najważniejszych przedstawicieli władz państwowych.

Trzon działalności pasażerskiej stanowią Boeingi. Na trasach regionalnych wykorzystywanych jest osiem boeingów 737-800, których średni wiek wynosi od około 9 do 19 lat. Uzupełnia je pięć boeingów 737-700, z których część została przystosowana do przewozów rządowych. Wśród nich znajduje się również 737-700 Boeing Business Jet (BBJ), wykorzystywany przez administrację państwową Turkmenistanu podczas podróży zagranicznych.


Najbardziej prestiżową część floty tworzą szerokokadłubowe boeingi 777. Linie dysponują czterema boeingami 777-200LR, które przez lata stanowiły podstawę połączeń międzykontynentalnych. W praktyce jednak tylko dwa egzemplarze pozostają wykorzystywane w regularnych operacjach pasażerskich. Jeden samolot został przeznaczony do przewozów rządowych, a kolejny znajduje się obecnie poza służbą. Uzupełnieniem floty są dwa boeingi 777-300ER, które trafiły do przewoźnika w 2023 roku i należą do największych samolotów pasażerskich eksploatowanych w Azji Centralnej.


Ciekawie prezentuje się również segment cargo. W ostatnich latach Turkmenistan Airlines zdecydowały się na rozwój przewozów towarowych, pozyskując dwa Airbusy A330-200F. Obie maszyny zostały dostarczone w 2023 roku i wcześniej latały dla innych operatorów. W służbie pozostają także cztery wysłużone, lecz nadal użyteczne Iljuszyny Ił-76TD, które od lat stanowią podstawę ciężkich przewozów cargo realizowanych przez Turkmenistan.


Znaczną część floty stanowią jednak samoloty przeznaczone dla władz państwowych. Oprócz wspomnianego Boeinga Business Jeta przewoźnik eksploatuje dwa boeingi 777 w konfiguracji VIP, Bombardiera Global Express BD-700 oraz Bombardiera CRJ-700 przebudowanego na potrzeby przewozów rządowych. W praktyce oznacza to, że aż kilka spośród niespełna 25 eksploatowanych samolotów nie wykonuje regularnych rejsów pasażerskich, lecz pozostaje do dyspozycji prezydenta i najwyższych władz Turkmenistanu.

To właśnie obecność rozbudowanej floty VIP sprawia, że Turkmenistan Airlines są dość nietypowym przewoźnikiem. Wiele linii lotniczych utrzymuje pojedyncze samoloty rządowe, jednak w przypadku turkmeńskiego przewoźnika skala takich operacji jest wyjątkowo duża. Dobrze pokazuje to specyfikę kraju, w którym lotnictwo pełni nie tylko funkcję komercyjną, ale również reprezentacyjną i państwową.

Puste samoloty szerokokadłubowe

Największe zainteresowanie budzą jednak szerokokadłubowe boeingi 777-200LR, które obsługują większość rejsów międzykontynentalnych. To właśnie jeden z nich wykonywał oba moje loty. Już po wejściu na pokład pojawiło się pierwsze zaskoczenie. W czasach, gdy większość przewoźników walczy o jak najwyższe współczynniki wypełnienia, samoloty Turkmenistan Airlines latają niemal puste. Zarówno na trasie z Londynu do Aszchabadu, jak i podczas lotu do Bangkoku zajętych było mniej niż 50 miejsc spośród 291 dostępnych foteli. Oznacza to wypełnienie na poziomie poniżej 20 procent.


Widok niemal pustego szerokokadłubowca amerykańskiej produkcji jest dziś czymś wyjątkowym. Na obu lotach całe sekcje kabiny pozostawały wolne, a wielu pasażerów po starcie zajmowało całe rzędy siedzeń. Komfort podróży był dzięki temu nieporównywalnie wyższy niż podczas większości współczesnych rejsów długodystansowych. Możliwość położenia się na kilku fotelach i przespania znacznej części lotu sprawiała, że nawet wielogodzinna podróż mijała wyjątkowo komfortowo.

Same wnętrza samolotów nie należą do najnowszych, ale są dobrze utrzymane. Fotele oferują przyzwoity poziom wygody, a kabina sprawia wrażenie zadbanej. Nie ma tu nowoczesności znanej z najnowszych maszyn Emirates, Qatar Airways czy Singapore Airlines, ale trudno mieć większe zastrzeżenia do stanu wyposażenia. Wszystko działało poprawnie, a samolot prezentował się schludnie.

Dobry serwis

Po starcie rozpoczynał się pierwszy serwis posiłkowy. Catering okazał się jednym z najmocniejszych punktów produktu. Na obu lotach podawano pełny obiad składający się z dania głównego, pieczywa, dodatków, deseru i napojów. Porcje były spore, a jedzenie smaczne i świeże. W zestawie znalazły się między innymi ryż z mięsem, pieczywo, wędlina, ser, pomidorki koktajlowe, oliwki oraz słodki wypiek. Nie była to kuchnia aspirująca do poziomu najlepszych linii azjatyckich, ale zdecydowanie przewyższała oczekiwania, jakie można mieć wobec tak mało znanego przewoźnika. Na około godzinę przed lądowaniem serwowano dodatkowo kanapki oraz kolejną rundę napojów. Jedynym ograniczeniem był brak alkoholu. Na pokładzie dostępne były wyłącznie napoje bezalkoholowe, herbata i kawa.



Znacznie słabiej prezentował się system rozrywki pokładowej. Każdy fotel wyposażony był wprawdzie w indywidualny ekran, ale liczba dostępnych materiałów była bardzo ograniczona. Kilka filmów, podstawowa oferta muzyczna oraz mapa śledząca przebieg lotu trudno mogą konkurować z rozbudowanymi bibliotekami największych światowych przewoźników. Paradoksalnie znacznie ciekawszym elementem podróży okazał się magazyn pokładowy.


Publikacja dostępna na pokładzie przypomina bardziej oficjalny biuletyn państwowy niż tradycyjny magazyn lotniczy. Zamiast reportaży podróżniczych dominują w nim informacje o działalności obecnego prezydenta Turkmenistanu, relacje z wystąpień prezydenta, opisy kolejnych sukcesów państwa oraz materiały poświęcone poprzedniemu przywódcy kraju (ojcu narodu), Gurbangulyemu Berdimuhamedowowi, który nadal pozostaje jedną z najważniejszych postaci turkmeńskiej polityki. Dla osób zainteresowanych funkcjonowaniem jednego z najbardziej zamkniętych państw świata lektura magazynu stanowiła znacznie ciekawsze doświadczenie niż większość filmów dostępnych w systemie rozrywki.


Na bardzo wysoką ocenę zasługuje natomiast załoga pokładowa. Stewardzi byli uprzejmi, profesjonalni i sprawiali wrażenie autentycznie zaangażowanych w swoją pracę. Przy tak niewielkiej liczbie pasażerów mogli poświęcić więcej czasu każdemu podróżnemu, co dodatkowo wpływało na komfort podróży. Obsługa przebiegała sprawnie, a kontakt z załogą pozostawiał wyłącznie pozytywne wrażenia, choć część była nastawiona elektrycznie do robienia zdjęć kabiny samolotu.

Dobre wrażenia z podróży

Integralną częścią doświadczenia jest również przesiadka w Aszchabadzie. Główne lotnisko Turkmenistanu należy do najbardziej niezwykłych portów lotniczych świata. Monumentalny terminal w kształcie sokoła, pełen marmuru, szkła i złotych zdobień, doskonale wpisuje się w charakter stolicy kraju. Mimo imponujących rozmiarów obiekt często sprawia wrażenie niemal pustego, co dodatkowo podkreśla specyfikę Turkmenistanu.


Oba loty przebiegły całkowicie bezproblemowo. Punktualność była wzorowa, obsługa profesjonalna, a catering wyraźnie lepszy niż można byłoby oczekiwać. Co najważniejsze, rzeczywistość okazała się zupełnie inna od wyobrażeń budowanych przez tajemniczy wizerunek przewoźnika. Turkmenistan Airlines nie są egzotyczną linią lotniczą funkcjonującą na granicy standardów bezpieczeństwa czy jakości obsługi. Wręcz przeciwnie – są przewoźnikiem oferującym solidny produkt, bardzo dobre posiłki, uprzejmą załogę i wyjątkowo komfortowe warunki podróży wynikające z niewielkiego zainteresowania połączeniami.

Podobne odczucia towarzyszyły mi podczas pobytu w samym Turkmenistanie. Kraj postrzegany z zewnątrz jako niedostępny i pełen ograniczeń, na miejscu okazał się znacznie bardziej normalny i przyjazny, niż mogłoby się wydawać. W pewnym sensie dokładnie tak samo można podsumować Turkmenistan Airlines – przewoźnika, który wydaje się jedną z największych zagadek współczesnego lotnictwa, a w rzeczywistości oferuje spokojne, bezproblemowe i zaskakująco przyjemne doświadczenie podróżnicze.